“… dwie zasady walczą o świat: siła i prawo, tyrania i wolność, przesąd i wiedza, konserwatyzm i wieczny ferment postępu.
Nie ma żadnych wątpliwości, która z tych dwóch zasad odniesie wreszcie zwycięstwo: zasada oświecenia i doskonalenia się zgodnie z nakazami rozumu. Bo człowieczeństwo w swym triumfalnym pochodzie porywa za sobą coraz więcej narodów.
Ale daleko jeszcze do jego ostatecznego zwycięstwa i wiele szlachetnych wysiłków oczekuje tych, którzy są już oświeceni i przepojeni ideą, zanim wreszcie nadejdzie dzień, kiedy w gruzy rozpadną się monarchie i religie.
Ale dzień ten nadejdzie, jeśli nie przyjdzie na gołębich nóżkach, to przyleci w poszumie orlich skrzydeł i zajaśnieje jako jutrzenka ogólnego zbratania ludów, pod znakiem rozumu, nauki i prawa.”
Thomas Mann, Czarodziejska Góra
